Bezuinigingssmart is halve smart

Zo net na het einde van het 2e kwartaal behoort het een beetje rustig te zijn. De meeste winstwaarschuwingen zijn voor het kwartaaleinde naar buiten gekomen en de echte kwartaalcijfers komen pas vanaf de 3e week van juli uit. Bovendien leek de kwestie Griekenland naar de achtergrond te verdwijnen. Niet dat het probleem minder groot wordt, maar verhalen die het nieuws domineren hebben de neiging na verloop van tijd van de voorpagina te verdwijnen. Daarmee ook uit de gedachten van beleggers.

Angst voor Italië

Het leek daarom logisch dat het dit jaar een rustig begin van de zomer zou worden, maar als een duveltje uit een doosje stak de angst voor Italië de kop op. De aanleiding was dat de Italiaanse regering het niet over een bezuinigingsvoorstel eens kon worden. De markt, of zo u wilt de speculanten, greep deze kans met beide handen aan. Een Zuid-Europees land met een hoge schuld wat niet wil bezuinigen. De rente op Italiaanse staatsobligaties vloog omhoog en de koersen van de banken naar beneden. De boodschap werd in Italië goed begrepen en het voorstel was ‘pronto’ door hun tweede kamer heen.

De beleggersangst was opvallend. Italië voldoet komend jaar al aan de Maastricht criteria. Dat kunnen de meeste Eurolanden niet zeggen. Daarnaast heeft de Italiaanse consument nauwelijks schuld. Iets wat wij Nederland met onze hyperhypotheekschuld niet kunnen zeggen. Als laatste is ongeveer 50% van de totale staatsschuld door de Italianen zelf gefinancierd. Echter is die schuld wel weer heel erg hoog.

Non-Euro fonds

Het doet me denken aan de tijd van voor de euro. Het had zijn voordelen dat ieder land zijn eigen gang kon gaan. Maar let wel, Nederland was zonder euro waarschijnlijk flink onderuit gegaan in de crisis van 2008 als we geen Euroland waren geweest. Per saldo heeft de euro ons veel goeds gebracht, maar het is duidelijk dat er bij de opzet een aantal weeffouten gemaakt zijn. Dat was ook de voornaamste reden, waarom ik in 1997 nog eens een Non-Euro Fonds opgezet. Want die euro is wel een leuk idee, maar vertrouwen we die Italianen en Grieken wel? Zijn die begrotingsafspraken wel hard genoeg? Niet dat ik zo’n bovenmatig inzicht had in de toekomst die zich nu lijkt uit te rollen. Het was meer een wantrouwen in politici die iets willen doorzetten en niet nadenken over de benodigde randvoorwaarden. In het fonds zat een mix van obligaties in Australische, Amerikaanse en Canadese dollars en Zwitserse francs.

Helaas heb ik gelijk gekregen. De performance is na al die jaren prachtig, maar helaas was het commercieel een debacle. De klanten hadden geen interesse. Ik denk als je nu een dergelijk fonds op zou richten, mensen in de rij zouden staan om er in te mogen beleggen. Dit zegt meer over de houding van een gemiddelde belegger. Het bescheiden aantal klanten wat wel in dit fonds heeft belegd, heeft intussen een mooi rendement gemaakt.

Onprettige keuzes

Het kenmerkt deze tijd. In tijden dat schulden moeten worden afgebouwd, is de economische groei minder en zijn het onprettige keuzes die gemaakt moeten worden. Daar zijn kiezers niet gewend aan en zeker niet blij mee. Een schrale troost is dat in de USA, waar ze wel een eenduidig politiek hebben en een beproefd monetair systeem, dezelfde problemen opdoemen. Ach, we zullen maar denken: gedeelde bezuinigingssmart is halve smart.

Zelf nadenken

Philips is een toonbeeld van wat ons mogelijk staat te wachten. Analisten waren positief over het aandeel: niet één van de 41 analisten die het aandeel volgen, gaf een verkoopadvies. Wel gingen de winstverwachtingen naar beneden. En dat was ook in de koers terug te zien. Philips was over de afgelopen 12 maanden het op 1 na slechtste aandeel met -35%. Alleen PostNL liet een nog dramatischer koersverloop zien van -45%. Maar uiteindelijk bleek de winst van Philips in het tweede kwartaal zo slecht te zijn, dat het bedrijf voortijdig met een winstwaarschuwing naar buiten moest komen. Als we niet op de ondernemers kunnen afgaan en we hoeven ook al niet naar de analisten te luisteren, dan zullen we toch zelf moeten nadenken.

Dat lijkt moeilijker dan het is

U hoeft geen briljant cijferseizoen te verwachten. Als eerste zal de dollar een flinke domper zijn. In het eerste kwartaal van 2011 hadden de Europese bedrijven nog een beetje valuta meewind. Maar in het tweede kwartaal is de dollar maar liefst 12% zwakker geworden in vergelijking tot een jaar eerder. Met zo’n valutaire tegenwind is het een stuk moeilijker om winststijging te laten zien. Bovendien zagen we al bij Philips dat ook de bouwmarkten en de consumenten niet meewerken. In Nederland is er weinig van te merken, maar in veel landen is de werkloosheid nog erg hoog. En iemand die werkloos is, koopt niet zo veel. Verder zijn er nog negatieve effecten van de nucleaire ramp in Japan, orkanen in de U.S., overheidsbezuinigingen wereldwijd en als laatste de Chinezen die de oververhitte economie wat willen afkoelen. Genoeg redenen waarom het geen briljant cijferseizoen zal zijn. Nee, waarschijnlijk wil ik tijdens mijn vakantie die winstcijfers helemaal niet horen.

Deze column is ook gepubliceerd in de Wegener Dagbladen